အစ္စလာမ့်ဥပဒေရဲ့ ပထမရင်းမြစ်တွေဖြစ်တဲ့ ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန် 📖၊ စွန္နဟ် 🕊️၊ အစ်ဂျ်မာအ် 🤝 နှင့် ကီယက်စ် ⚖️ အကြောင်းကို အပိုင်း (၇) မှာတုန်းက အကျဉ်းလေးမိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ထပ်ရှိလာတဲ့မေးခွန်းက အကယ်၍ ဒီပထမရင်းမြစ်တွေထဲကနေ တိုက်ရိုက်အဖြေထုတ်မရတဲ့အခါ ဘာတွေဆက်ဖြစ်လာမလဲ ❓ ခေတ်တွေက တစ်ခေတ်ပြီးတစ်ခေတ်ပြောင်းနေတာ ⏳၊ အခြေအနေအသစ်တွေ 🆕၊ အစားအစာအသစ်တွေ 🍽️၊ စာချုပ်စာတမ်းအသစ်တွေ 📄၊ ခေတ်မီဆေးကုသနည်းတွေနှင့် 💊 လူမှုပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အခြေအနေ… အပိုင်း(၁၁) စာသားဖော်ပြချက်တွေမှာမပါဝင်တဲ့အကြောင်းအရာများ – ပညာရှင်များ၏ အကူကိရိယာ/လက်စွဲဆင်ခြင်နည်းလမ်းများ

အစ္စလာမ့်ဥပဒေရဲ့ စည်းမျဉ်းတိုင်းမှာ ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုရှိပါတယ်။ 🏗️ ဖွဲ့စည်းပုံရဲ့ သဘောတရားအကြောင်းမပြောခင် အရှေ့မှာပြောခဲ့တဲ့ ဥပဒေအမျိုးအစားတွေပါဝင်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းအမျိုးအစား ၂ ခုကို ခြုံပြောပြချင်ပါတယ်။ 📖 စည်းမျဉ်းအမျိုးအစား ၂ ခု ၁။ ဟူကွမ် သကလ္လီဖီး (الحكم التكليفي) ပထမအမျိုးအစား ၁ ခုကို ဟူကွမ် သကလ္လီဖီး (الحكم التكليفي) လို့ခေါ်ပြီး မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမဲ့ ဝတ္တရားတွေကို ဖန်တီးပေးတဲ့ စည်းမျဉ်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစည်းမျဉ်းက… အပိုင်း (၁၂) အစ္စလာမ့်ဥပဒေစည်းမျဉ်းရဲ့ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ – အစ္စလာမ့်ဥပဒေတွေ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ လုပ်ဆောင်နေတာလဲ။

ဥပဒေပညာရှင်တစ်ဦးက ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန်နှင့် ဟဒီးဆ်တော်တွေကို ဖွင့်ပြီး စာသားဖော်ပြချက်တစ်ခုကို ဖတ်ရှုလေ့လာတဲ့အခါ အဓိပ္ပာယ်ကို ရိုးရိုးလေး ဖတ်ရှုကြတာမဟုတ်ပါဘူး။ 📚 သူတို့က တိကျတဲ့မေးခွန်းတစ်ခုအတွက်ကို အဖြေရှာတဲ့အနေနဲ့ ဖတ်ရှုကြတာပါ၊ ဒီစာသားဖော်ပြချက်က ဥပဒေစည်းမျဉ်းတစ်ခု ကို ဘယ်လိုပုံစံနှင့် ရှင်းလင်းစွာ ထုတ်ပေးနိုင်မှာလဲ။ ⚖️ အဖြေက ဒီစာသားဖော်ပြချက်ကို ဘယ်လိုပုံစံအသုံးပြုနိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ နောက်ထပ်စာသားဖော်ပြချက်တစ်ခုကနေ ပထမတစ်ချက်ကို ပယ်ချနိုင်ခြင်းရှိ/မရှိကနေ ဆုံးဖြတ်ပေးပါတယ်။ မွတ်စ်လင်မ်ဥပဒေပညာရှင်တွေက ကျယ်ပြန့်တဲ့အဓိပ္ပာယ်ကနေ တိကျတဲ့အဓိပ္ပာယ်ရောက်သည်အထိ စာသားဖော်ပြချက်တွေရဲ့ ရှင်းလင်းမှုကို အဆင့် ၄… အပိုင်း (၁၃) ပညာရှင်ကြီးတွေက ဥပဒေဆိုင်ရာ စာသားဖော်ပြချက်တွေကို ဘယ်လိုဖတ်ရှုကြသလဲ။

ဟိုးအစောပိုင်းမှာကတည်းက အစ္စလာမ့်ဥပဒေစနစ်မှာ ဘယ်သူတွေက ပညာရည်ပြည့်ဝပြီး ဥပဒေထုတ်နိုင်သူတွေဖြစ်ကြတယ်ဆိုတာနှင့် ဘယ်သူတွေကတော့ လိုက်နာသူတွေဖြစ်ကြတယ်ဆိုတာ ကွဲကွဲပြားပြားရှိပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအပိုင်းမှာတော့ အစ်ဂျ်သီဟဒ် နှင့် တက္ကလိဒ် အကြောင်းကို ဆွေးနွေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ 🧠⚖️ ✨ အစ်ဂျ်သီဟဒ် (الاجتهاد) – ဥပဒေရေးရာဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း အစ်ဂျ်သီဟဒ် ဆိုတဲ့စကားလုံးရဲ့ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်က အစွမ်းကုန်အားစိုက်ထုတ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ် 💪။ ဒီနေရာမှာတော့ ပညာရည်ပြည့်ဝတဲ့ အစ္စလာမ့် ဥပဒေပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးက ပထမရင်းမြစ်တွေထဲကနေ ဥပ‌ဒေရေးရာစီရင်ချက်တစ်ခု ထုတ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ အစ်ဂျ်သီဟဒ်ကို… အပိုင်း (၁၄) အစ်ဂျ်သီဟဒ် နှင့် တက္ကလိဒ် – ဘယ်သူက ဆုံးဖြတ်မှာလဲ၊ ဘယ်သူက လိုက်နာမှာလဲ?

— လုပ်ဆောင်ချက်များ၏နောက်ကွယ်မှ နိယာဟ် (ရည်ရွယ်ချက်) များအားဖြင့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို အကဲဖြတ်ပါသည်။ 🎯 الأمور بمقاصدها Al-umūru bi-maqāṣidihā ဒါက ဘယ်ကနေဖြစ်ပေါ်လာတာလဲ ❓ ဒီ ကိုင်ဒါဟ်ကတော့ အလ်-ဗူခါဟ်ရီ နှင့် အလ်-မွတ်စ်လင်မ် ကျမ်းတွေထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ကျော်ကြားတဲ့ ဟဒီးဆ်တော်တစ်ခု ကနေ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ 📖 “ကောင်းမှုကုသိုလ်တိုင်းကို ပြုလုပ်သူရဲ့ နိယာဟ်ဖြင့်သာ အကဲဖြတ်မှာဖြစ်ပြီး လူတိုင်းက ကိုယ့်နိယာဟ်ရှိသည့်အတိုင်း ပြန်လည်ရရှိမှာပဲဖြစ်တယ်” ဒီဟဒီးဆ်တော်မှာ… အပိုင်း (၁၆) နိယာဟ်က အရာရာပါပဲ